Nietrzymanie stolca
Nietrzymanie stolca to wstydliwy, ale powszechniejszy niż mogłoby się wydawać problem zdrowotny. Polega na utracie kontroli nad wydalaniem stolca lub gazów, co może prowadzić do brudzenia bielizny, dyskomfortu i ograniczenia aktywności społecznej. Zaburzenie to częściej dotyczy kobiet – zwłaszcza po porodach, w okresie okołomenopauzalnym lub po zabiegach ginekologicznych.
Mechanizm trzymania stolca opiera się na prawidłowym działaniu zwieraczy odbytu, flory bakteryjne jelit, mięśni dna miednicy, układu nerwowego i receptorów czuciowych odbytnicy. Kiedy choć jeden z tych elementów zostaje osłabiony lub uszkodzony, może dojść do nietrzymania stolca.
Objawy nietrzymania stolca
Najczęstsze objawy to:
- niekontrolowane oddawanie stolca lub gazów,
- uczucie braku kontroli nad wypróżnianiem,
- brudzenie bielizny,
- niemożność zatrzymania stolca mimo odczucia parcia,
- utrudnione rozpoznawanie potrzeby wypróżnienia.
Objawy te mogą być zarówno stałe, jak i występować okresowo – np. po porodzie, w wyniku zaparć lub przy osłabieniu mięśni dna miednicy.
Jak działa mechanizm trzymania stolca?
Aby zrozumieć, skąd bierze się nietrzymanie, warto wiedzieć, jak wygląda prawidłowy mechanizm kontroli wypróżnienia.
- Zwieracze odbytu – wewnętrzny (działa niezależnie od woli) i zewnętrzny (kontrolowany świadomie).
- Mięsień łonowo-odbytniczy – jeden z głównych mięśni dna miednicy, który zmienia kąt odbytnicy, zapobiegając niekontrolowanemu wydalaniu.
- Układ nerwowy – szczególnie nerw sromowy, odpowiadający za czucie i skurcz mięśni w sytuacjach wymagających „powstrzymania” wypróżnienia.
Uszkodzenie któregoś z tych elementów – zwłaszcza po porodzie, przy przeciążeniu mięśni lub urazie nerwów – może prowadzić do nietrzymania stolca.
Przyczyny nietrzymania stolca u kobiet
- porody naturalne, szczególnie z użyciem kleszczy, próżnociągu lub nacięciem krocza,
- uszkodzenie mięśni dna miednicy (m.in. łonowo-odbytniczego),
- uszkodzenia nerwów sromowych i zaburzenia czucia w obrębie odbytu,
- nadmierne napięcie lub osłabienie mięśni dna miednicy,
- zaburzenia neurologiczne (np. SM, uszkodzenia rdzenia, neuropatie),
- operacje ginekologiczne lub urazy krocza,
- zmiany hormonalne i zanik elastyczności tkanek w okresie menopauzy.
Badania wskazują, że nawet 40% kobiet po porodach z pęknięciem krocza III–IV stopnia doświadcza objawów nietrzymania stolca. Problem może pojawić się również wiele lat po porodzie, gdy dojdzie do wtórnego osłabienia struktur dna miednicy.
Jak możemy Ci pomóc ?
Fizjoterapia stanowi kluczowy element terapii zachowawczej, który może znacząco poprawić kontrolę nad wypróżnieniem i komfort życia. Leczenie rozpoczyna się od dokładnej diagnozy funkcjonalnej, w tym oceny pracy mięśni dna miednicy oraz czucia w obrębie odbytu.
Terapia manualna i badanie funkcjonalne
Fizjoterapeuta ocenia napięcie, siłę i koordynację mięśni dna miednicy – zarówno przez pochwę (per vaginam), jak i odbytnicę (per rectum). Stosowane są techniki manualne, które:
- rozluźniają nadmiernie napięte mięśnie (np. mięsień guziczno-odbytniczy),
- poprawiają ukrwienie i przewodnictwo nerwowe,
- mobilizują blizny po nacięciu lub pęknięciu krocza,
- przywracają prawidłową ruchomość odbytnicy i narządów miednicy (terapia wisceralna).
Ćwiczenia mięśni dna miednicy
Fizjoterapeuta uczy, jak prawidłowo aktywować mięśnie dna miednicy – nie tylko wzmacniać, ale również rozluźniać je w odpowiednich momentach. Trening obejmuje ćwiczenia koordynacyjne, oddechowe i proprioceptywne, które pomagają odzyskać kontrolę nad zwieraczami.
Nauka prawidłowych nawyków
Ogromne znaczenie ma nauka prawidłowych nawyków:
- sposób siadania i wstawania,
- pozycja toaletowa (z wykorzystaniem podnóżka),
- ergonomiczne oddychanie w codziennych czynnościach,
- unikanie nadmiernego parcia i przeciążania tłoczni brzusznej.
Celem terapii jest nauczenie ciała prawidłowego reagowania na bodźce i wspólnej pracy mięśni oraz układu nerwowego.
PAMIĘTAJ ! Fizjoterapia uroginekologiczna jest bezpieczną i skuteczną metodą leczenia nietrzymania stolca.Nietrzymanie stolca to problem, który można skutecznie leczyć. Kluczem jest wczesna diagnostyka i interdyscyplinarne podejście, w którym ogromną rolę odgrywa fizjoterapia uroginekologiczna. Regularna terapia, ćwiczenia i edukacja pacjentki pozwalają odzyskać kontrolę nad ciałem, komfort życia i pewność siebie. Dzięki fizjoterapii uroginekologicznej możesz:
- odzyskać kontrolę nad wypróżnianiem,
- poprawić napięcie i elastyczność tkanek,
- zmniejszyć uczucie dyskomfortu i wstydu,
- uniknąć lub odroczyć leczenie chirurgiczne,
- przygotować się do operacji i poprawić efekty po zabiegu.
Należy pamiętać, że zabieg chirurgiczny usuwa objaw, ale nie eliminuje przyczyny. Dlatego terapia fizjoterapeutyczna – zarówno przed, jak i po operacji – jest niezbędna, by zapobiec nawrotom problemu.
Nie czekaj, aż problem się nasili – zgłoś się do fizjoterapeuty uroginekologicznego, który pomoże Ci zrozumieć przyczynę dolegliwości i wrócić do pełni zdrowia.