Dwa stawy, jedno działanie
Trzeba pamiętać, że stawy skroniowo-żuchwowe, mimo że są dwa, funkcjonują jak jeden współpracujący ze sobą staw, w przeciwieństwie do na przykład stawów łokciowych, które mogą działać całkiem oddzielnie. Dlatego dysbalans mięśniowy, problemy i napięcia jednego stawu bardzo mocno odbijają się na działaniu drugiego. Często obserwuje się, że w przypadku zaburzenia w jednym stawie skroniowo-żuchwowym lub w jego okolicy drugi staw przejmuje część pracy, aby „odciążyć” ten gorzej funkcjonujący. Powoduje to jego przeciążenie, a nawet może prowadzić do jeszcze większych zaburzeń.
Czego dotyczą dysfunkcje stawów skroniowo-żuchwowych?
Zaburzenia w stawie skroniowo-żuchwowym obejmują bardzo dużą grupę dysfunkcji. Mogą dotyczyć samej struktury stawu, np. zmian zwyrodnieniowych, dyslokacji krążka czy wiotkości torebki stawowej, ale mogą też obejmować zaburzenia jego funkcji, takie jak ograniczenia ruchomości czy asymetrie ruchów. Należy zaznaczyć, że dysfunkcje stawu skroniowo-żuchwowego nie są jedną diagnozą – są zespołem objawów i nieprawidłowości prowadzących do upośledzenia funkcji całego układu stomatognatycznego.
Ważne jest też to, że bardzo często dolegliwości lokalizują się w mięśniach otaczających staw, czyli mięśniach żucia oraz w mięśniach szyi. Szyja jest transferem, przenoszącym napięcia z głowy do ciała i z ciała do głowy. Warto zatem pamiętać, że dysfunkcje związane ze stawami skroniowo-żuchwowymi często rzutują na struktury i narządy bardziej odległe, i odwrotnie. Mogą być powiązane z zaburzeniami w obrębie stóp, kolan, bioder, miednicy, w tym mięśni dna miednicy, trzewi oraz kończyn górnych.
Objawy
Objawy związane z zaburzeniami pracy stawów skroniowo-żuchwowych mogą lokalizować się w obrębie:
- głowy: bóle czoła, bóle skroni, bóle imitujące migreny,
- oczu: ból opisywany jako odczuwalny za gałkami ocznymi, przekrwienie gałek ocznych, uczucie wytrzeszczu oczu, nadwrażliwość na światło,
- jamy ustnej: dyskomfort, krwawienie dziąseł, nagryzione policzki wewnątrz ust,
- zębów: zgrzytanie, zaciskanie, poluzowanie, ból tylnych zdrowych zębów,
- gardła: trudności w przełykaniu, bóle bez występowania infekcji, zmiany głosu, kaszel, chrząkanie, uczucie obcego ciała w gardle,
- szyi (mięśni i kręgosłupa): zmniejszenie mobilności, bóle szyi, ramion i pleców, uczucie zmęczenia mięśni,
- uszu: szumy uszne, wrażenie dźwięczenia, zaburzenia słuchu, bóle uszu bez występowania infekcji, uczucie zatkania uszu,
- żuchwy: objawy akustyczne (klikanie, trzeszczenie, chrobotanie), ból mięśni żucia, występowanie punktów spustowych na mięśniach żucia, ograniczenie otwierania, zaburzenie płynności ruchów, jednostronne zbaczanie żuchwy podczas opuszczania, niemożność gryzienia.
Terapia
Celem terapii jest przede wszystkim usunięcie przyczyny dysfunkcji oraz łagodzenie lub likwidacja występujących objawów. Niezbędna jest zatem praca nie tylko lokalna w okolicy twarzoczaszki, ale również na innych poziomach ciała, takich jak szyja, klatka piersiowa, kręgosłup, miednica i kończyny, ponieważ trudno osiągnąć trwały efekt terapeutyczny bez całościowego podejścia do problemu. Terapia w przypadku każdego pacjenta dobierana jest indywidualnie, w zależności od przyczyny nieprawidłowości oraz towarzyszących objawów. Należy też zaznaczyć, że często usunięcie przyczyny dysfunkcji leży po stronie stomatologa, dlatego współpraca fizjoterapeuty i stomatologa jest bardzo ważna.