Nacięcie krocza (episiotomia)
Nacięcie krocza, znane również jako episiotomia, to zabieg chirurgiczny wykonywany w trakcie porodu naturalnego w celu powiększenia otworu kanału rodnego, co ma ułatwić narodziny dziecka. Choć w Polsce nadal stosuje się go dość często, najnowsze badania i zalecenia światowe podkreślają, że episiotomia powinna być wykonywana tylko wtedy, gdy istnieją wyraźne wskazania medyczne. Rutynowe stosowanie tej procedury nie zapobiega pęknięciom tkanek ani problemom z mięśniami dna miednicy, a może zwiększać ryzyko powikłań po porodzie.
Co to jest episiotomia i dlaczego się ją wykonuje?
Episiotomia to kontrolowane nacięcie skóry, błony śluzowej i mięśni w okolicy krocza – między pochwą a odbytem – zwykle wykonywane na szczycie parcia, gdy główka dziecka intensywnie napiera na tkanki. Po narodzinach dziecka rana jest zszywana.
Chociaż tradycyjnie episiotomia stosowana była, aby:
- powiększyć przestrzeń dla dziecka,
- zapobiec niekontrolowanemu pęknięciu krocza,
- chronić przed problemami z nietrzymaniem moczu lub obniżeniem narządów miednicy,
badania naukowe nie potwierdzają skuteczności rutynowego nacinania krocza w tych aspektach
Episiotomia jest obecnie zalecana tylko w określonych sytuacjach medycznych, np.:
- zagrożenie życia lub zdrowia dziecka (np. wahania tętna płodu),
- upośledzone położenie płodu,
- konieczność zastosowania kleszczy lub próżnociągu.
Jeśli nie ma takich wskazań, episiotomia nie powinna być wykonywana rutynowo.
Przygotowanie do świadomego porodu z ochroną krocza
W ramach kompleksowej opieki uroginekologicznej fizjoterapeutka przygotowuje Twoje ciało do sprawnego przebiegu porodu, skupiając się na profilaktyce urazów krocza. Nasza współpraca obejmuje:
- Funkcjonalna praca z dnem miednicy: Nauczysz się świadomej kontroli napięcia mięśniowego ze szczególnym uwzględnieniem nauki głębokiej relaksacji – kluczowej dla otwarcia kanału rodnego.
- Terapia manualna i normalizacja napięć: Wykorzystując techniki manualne, zrównoważymy napięcia w obrębie więzadeł, kości krzyżowej oraz guzicznej, co zoptymalizuje biomechanikę miednicy i ułatwi dziecku przejście przez kanał rodny.
- Biomechanika pozycji porodowych: Przeanalizujemy wpływ pozycji wertykalnych na ochronę tkanek krocza oraz postęp akcji porodowej.
- Trening oddechowy: Wprowadzimy techniki oddechowe wspierające relaksację w fazie skurczu oraz optymalizujące pracę tłoczni brzusznej w II okresie porodu.
- Symulacja fazy parcia: Przeprowadzimy trening funkcjonalny imitujący skurcz , abyś w praktyce opanowała umiejętność rozluźniania dna miednicy pod presją, co znacząco minimalizuje ryzyko pęknięć i nacięć.
Świadoma współpraca z fizjoterapeutką uroginekologiczną znacząco podnosi szansę na poród z ochroną krocza, redukując odsetek nacięć i pęknięć tkanek. Odpowiednio dobrane techniki manualne oraz trening relaksacji dna miednicy pozwalają optymalnie przygotować ciało na przejście dziecka przez kanał rodny, co czyni tę formę terapii kluczowym elementem przygotowań do narodzin.
Samodzielna profilaktyka ochrony krocza – rekomendacje fizjoterapeutyczne:
Skuteczna ochrona krocza zaczyna się na długo przed terminem porodu. Oto kluczowe aspekty, nad którymi możesz pracować samodzielnie:
- Dostosowana aktywność fizyczna: Regularny ruch (o ile nie ma przeciwwskazań medycznych) poprawia ukrwienie tkanek i ogólną wydolność organizmu, co przekłada się na lepszą regenerację poporodową.
- Balans napięciowy mięśni dna miednicy: Skup się na treningu elastyczności. Choć siła mięśni jest ważna, w przygotowaniu do porodu kluczową rolę odgrywa umiejętność ich pełnej, świadomej relaksacji.
- Kontrola oddechu: Praktyka świadomego, wydłużonego oddechu przeponowego pozwala na wyciszenie układu nerwowego i efektywne rozluźnienie struktur dna miednicy w odpowiedzi na skurcz.
- Masaż tkanek krocza: Regularne wykonywanie masażu (od ok. 35. tygodnia ciąży) poprawia trofikę i elastyczność tkanek, przygotowując je do stopniowego rozciągania.
- Wykorzystanie pozycji wertykalnych: Planując poród, weź pod uwagę pozycje aktywne. Pionizacja w II okresie porodu pozwala na optymalne wykorzystanie sił grawitacji i znacząco redukuje obciążenie mięśnia dźwigacza odbytu.
Objawy i możliwe powikłania po nacięciu krocza
Pamiętaj, że poród jest procesem dynamicznym i mimo najlepszego przygotowania, czasem interwencja medyczna w postaci nacięcia lub pęknięcia krocza okazuje się niezbędna dla bezpieczeństwa Twojego i dziecka. Po porodzie kobiety mogą doświadczać różnych dolegliwości związanych z episiotomią. Nacięcie krocza:
- nie zapobiega dalszym urazom krocza ani rozciągnięciu mięśni dna miednicy,
- utrudnia gojenie bardziej niż naturalne pęknięcie,
- może prowadzić do przedłużonego bólu, ciągnięcia w okolicy dna miednicy lub bólu promieniującego do pośladków,
- zwiększa ryzyko infekcji,
- może przyczyniać się do dyspareunii (bolesnych stosunków) i dyskomfortu podczas badania ginekologicznego.
Często kobiety zgłaszają także napięcie blizny, ból podczas dłuższej aktywności czy trudności w relaksacji mięśni dna miednicy po porodzie.
Możliwości leczenia i rehabilitacji po episiotomii
Po porodzie możesz czuć się niekomfortowo lub odczuwać ból w miejscu blizny – to w pełni zrozumiałe, jednak zdecydowanie nie musisz z tym zostawać sama. Poza standardową opieką medyczną istnieje skuteczne, bezpieczne i naturalne wsparcie – fizjoterapia uroginekologiczna, która poprawia zdrowie i komfort w okresie poporodowym.
Jak możemy Ci pomóc ?
Fizjoterapia uroginekologiczna to specjalistyczna forma rehabilitacji, która koncentruje się na pracy z mięśniami dna miednicy, bliznami, mobilności tkanek i układem mięśniowo-nerwowym w obrębie miednicy i krocza. To najskuteczniejsza metoda leczenia dolegliwości poporodowych, również po episiotomii – przewyższająca inne formy terapii zarówno pod względem bezpieczeństwa, jak i efektywności.
✔️ Przyspiesza gojenie blizny – poprzez delikatną mobilizację tkanek przywraca ich naturalne
przesuwanie i elastyczność.
✔️ Zmniejsza ból i dyskomfort – terapia zmniejsza napięcia
mięśniowe i pomaga w codziennym funkcjonowaniu.
✔️ Poprawia napięcie mięśni dna miednicy
– co wpływa korzystnie na kontrole pęcherza, stolca oraz aktywność seksualną.
✔️ Zapewnia
indywidualne podejście – ćwiczenia dostosowane są do Twoich potrzeb, etapu gojenia i stanu
zdrowia.
✔️ Bezpieczna i naturalna – bez leków – fizjoterapia nie niesie ze sobą
ryzyka skutków ubocznych, jakie mogą towarzyszyć terapii farmakologicznej.
✔️ Pomaga w powrocie do
aktywności fizycznej i życia intymnego – z mniejszym bólem i większą pewnością siebie.
Jak wygląda fizjoterapia po episiotomii?
Fizjoterapeuta uroginekologiczny:
- ocenia bliznę i napięcie mięśni dna miednicy,
- stosuje techniki mobilizacji tkanek i blizn,
- uczy świadomej kontroli mięśni dna miednicy,
- prowadzi Cię krok po kroku, aby odzyskać komfort w codziennym życiu.
Każda kobieta ma inny przebieg gojenia po episiotomii – dlatego indywidualna terapia uroginekologiczna jest kluczem do powrotu do zdrowia i pełnej jakości życia.